Wanneer je aan de slag gaat met synchroon hybride onderwijs, gaan onderwijskunde, didactiek en technologie hand in hand. Op deze pagina krijg je meer informatie op achterliggende principes van synchroon hybride onderwijs.

Het onderwijs bij de Open Universiteit (OU) is te typeren als activerend academisch afstandsonderwijs en is uitgewerkt in een onderwijsmodel dat richtlijnen biedt voor ontwerp (Academische Zaken, 2021). Dit leidt tot onderwijs dat een mix is van zelfstudie, asynchroon- en synchroon onderwijs waardoor de studie tijd- en plaatsonafhankelijk kan plaatsvinden. Synchroon onderwijs kenmerkt zich dat de docent en studenten gelijktijdig deelnemen aan een onderwijsmoment. Het biedt de mogelijkheid voor directe interactie, betrokkenheid bij het leerproces en stimuleert binding en communityvorming.  

Een vorm van synchroon onderwijs is het synchroon hybride onderwijs (SHY). Bij dit onderwijs nemen alle betrokkenen ‘in real time’ deel aan een onderwijsmoment, online en onsite. Een student heeft de keuze om het onderwijs online of onsite te volgen. Synchroon biedt pedagogische mogelijkheden met name voor topsportstudenten en internationale studenten (Synchroon hybride leren, z.d.).  Volwaardig SHY is echter méér dan het aanhaken van een aantal online studenten bij een onsite onderwijsmoment (Wopereis, 2023). Het vergt een ander onderwijskundig ontwerp van een cursus en doet een beroep op zowel didactische als technologische kennis en vaardigheden van de docent (Raes, Detienne, Windey & Depaepe, 2020).  

Verschillende scenario’s van synchroon hybride onderwijs zijn mogelijk. Bijvoorbeeld: docent en studenten is onsite aanwezig (in een studiecentrum) en studenten op andere locaties sluiten online aan (b.v. in een ander studiecentrum, thuis of ergens anders) (Wopereis, 2023).  

Synchroon hybride onderwijs vraagt de nodige expertise. Deze zijn onderverdeeld in: onderwijskundige, didactisch en technische overwegingen en elk apart uitgewerkt in een ‘Hoe'. Hieronder een korte visuele voorstelling:

Onderwijskundige overwegingen
De meerwaarde van synchroon onderwijs ligt in het leren van en met elkaar.  De nadruk ligt op dialoog en constructieve interactie. Het heeft een positief effect op de binding tussen docent en student, en studenten onderling.  Het synchrone OU-onderwijs kan meer flexibel zijn door het inzetten van techniek. De student kan bepalen of hij onsite of online het onderwijs volgt. Synchroon hybride onderwijs vraagt echter een ander cursusontwerp. Een eerste stap is het zorgvuldig bepalen of (onderdelen van) een cursus geschikt zijn. Andere overwegingen zijn gestelde leerdoelen, de totale groepsgrootte, de verdeling tussen online en onsite aanwezige studenten maar ook de beschikbare infrastructuur.    

Lees verder in: Hoe organiseer ik SHY onderwijskundig?

Didactische overwegingen
Hybride onderwijs vergt andere didactische keuzes en vaardigheden. De kernvraag is welke leeractiviteiten en werkvormen het meest effectief en efficiënt zijn om de leerdoelen te bereiken. De nadruk moet liggen op de interactie tussen de docent en studenten, tussen de onsite en online studenten en het onderwijsmateriaal (Wopereis, 2023).  Dit onderwijs doet een beroep op de didactische en technologische kennis en vaardigheden van de docent. De docent moet in staat zijn werkvormen te kiezen die activerend zijn, motivatie en binding verhogen. Ook het verdelen van aandacht tussen onsite aanwezige studenten en de online aanwezige studenten is één van die uitdagingen.  

Lees verder in: Hoe organiseer ik SHY didactisch?

Technische overwegingen
In combinatie met de onderwijskundige en didactische aspecten is de beschikbare technologie een wezenlijke factor. Dit omvat onder andere de kwaliteit van internetverbindingen, het gebruik van geschikte apparaten en de bekendheid met online tools en platforms. Dit geldt zowel voor de student als docent. Technologie kan zowel bijdragen aan binding en inclusie van de online student bijvoorbeeld door het inzetten van een moderator of gebruik van breakout-rooms.

Lees verder in: Hoe organiseer ik SHY technisch?  

• Academische Zaken (2021). Het OU-onderwijsmodel: Activerend Academisch Afstandsonderwijs. Open Universiteit.
• Bülow, M. W. (2022). Designing Synchronous Hybrid learning Spaces: Challenges and opportunities. In Understanding teaching-learning practice (pp. 135–163). https://doi.org/10.1007/978-3-030-88520-5_9
• Jansen, A. (2023). Enquête hybride onderwijs. Open Universiteit
• Raes, A., Detienne, L., Windey, I., & Depaepe, F. (2020). A systematic literature review on synchronous hybrid learning: gaps identified. Learning Environments Research, 23, 269-290. Doi: doi-org.ezproxy.elib11.ub.unimaas.nl/10.1007/s10984-019-09303-z
• Synchroon hybride leren. (z.d.). KU Leuven Learning Lab. https://www.kuleuven.be/onderwijs/learninglab/ondersteuning/didactische-formats/synchroon-hybride-leren
• Wopereis, I. (2023). Synchroon onderwijs bij de Open Universiteit. Open Universiteit.