(Multi)media heeft een rol in activerend, academisch afstandsonderwijs. Het opnemen en doordacht inzetten van (multi)media in een cursus kan het leermateriaal verrijken en maakt het studeren afwisselend. Echter kan het voor de student lastig zijn om de rode draad uit een (multi)mediabron als een audio- of video-opname te halen. Het geven van een focusdoel kan studenten ondersteunen met het richten van de aandacht op relevante informatie uit de (multi)mediabron (Surma et al., 2019).  

Door het toevoegen van een focusdoel aan een (multi)media-bron weet de student op welke informatie de student moet letten. Met name studenten die ‘nieuw’ zijn in een vakgebied (novices) identificeren andere zaken als relevant dan experts. Een doelgerichte opdracht helpt met name hen om relevante van minder relevante elementen te onderscheiden. Hierdoor kan er meer cognitieve energie vrijgemaakt worden voor het opnemen van deze informatie, waardoor studenten de stof beter onthouden (van Oosterzee et al., 2022). Het geven van een focusdoel dus is een vorm van activering en structurering. 

1. De docent selecteert of ontwikkelt een (multi)media-bron of -fragment dat studenten ondersteunt om het beoogde leerdoel te behalen.  
2. De docent ontleedt de rode draad uit de bron of het fragment – dit is hetgeen dat de student in ieder geval dient te onthouden en begrijpen. 
3. De docent stelt over deze rode draad een focusdoel op. Let er hierbij op dat dezelfde terminologie als in de (multi)media-bron wordt aangehouden. Dat levert bij de leerling herkenning op en voorkomt cognitieve overbelasting (Rothkopf & Billington, 1975).  
4. De docent plaatst de (multi)media-bron met focusdoel in de digitale leeromgeving of neemt deze op in het programma van de virtuele klas.  

1. De student leest het focusdoel en bekijkt de (multi)media-bron of fragment. Tijdens het bekijken van de bron of fragment focust de student zich informatie die betrekking heeft op het meegegeven focusdoel.  

N.v.t.

• Vragen als aanvulling op focusdoelen. Naast een focusdoel kan de docent inhoudelijke vragen aanbieden aan de student bij het bekijken van (multi)media. Door het beantwoorden van de vragen dient de student de leerstof actief te verwerken, wat bijdraagt aan het onthouden en begrijpen van de theorie (van Oosterzee et al., 2022). Eventuele vragen kan de docent eenvoudig in een videofragment integreren met behulp van de Kaltura editor (optie video-quiz).  
• Zelf focusdoel opstellen. De docent geeft studenten de opdracht om, op basis van de introductie / opdrachtbeschrijving, zelf een focusdoel op te stellen voorafgaand aan het bekijken van (multi)media.  

Tips

• Verwerkingsopdracht. De docent biedt een verwerkingsopdracht aan aan de student, direct na het bekijken van (multi)media met focusdoel. Deze opdracht helpt de student om de informatie actief op te slaan in het langetermijngeheugen, waardoor er meer mentale energie beschikbaar is voor nieuwe informatie en het geleerde beklijft.  

Voorbeeld uit de OU-praktijk

Tijdens de dag van het onderwijs heeft ECO een workshop verzorgd over Actief leren met video. Voor het bekijken van de video is een dia met richtvragen opgenomen (zie onderstaande afbeelding) waardoor de kijker met deze richtvragen in het achterhoofd de video gaat bekijken. In de video zelf zijn daarnaast nog vragen opgenomen (met Kaltura editor) die ook nog zorgen voor het aanbrengen van extra focus op bepaalde onderdelen van de video. Voor meer informatie over deze video kun je contact opnemen met Kiara Billiau van ECO.

• Geef instructies duidelijk en beknopt en vermijd ingewikkelde zinnen.  
• Gebruik geen moeilijke woorden of jargon als het niet nodig is. Als je ze moet gebruiken, zorg er dan voor dat je ze uitlegt.  
• Zorg ervoor dat voor een audio- of videofragment een geschreven alternatief is (transcript). Zorg ook voor audiodescriptie. 
• Zorg voor een auditief alternatief of auditieve ondersteuning bij een visueel ingestelde (multi)media-bron.  

van Oosterzee, M., Stoekenbroek, R., Yilmazturk, E., & Heeroma, N. (2022). (rep.). Een verkenning op activerend onderwijs. Heerlen. 

Surma, T., Vanhoyweghen, K., Sluijsmans, D., Camp, C., & Kirschner, P. A. (2019). Wijze lessen. Twaalf bouwstenen voor effectieve didactiek. Ten Brink uitgevers  

Rothkopf, E. Z., & Billington, M. J. (1975). A two-factor model of the effect of goaldescriptive directions on learning from text. Journal of Educational Psychology, 67(5), 692-704